Metodoloji ve Şeffaflık

1. Kaynaklı veri ile beyan asla aynı görünmez

Platformdaki her veri noktası bir claim'dir (iddia). 24 Ağustos 2026'ya kadar kaynak URL'i veritabanı seviyesinde zorunluydu; firmaların kendi verilerini girebilmesi için bu zorunluluk kaldırıldı. Kural gevşedi, ayrım gevşemedi: kaynağı olmayan bir claim yayınlanabilir ama profilde “Firma beyanı” (firmanın kendi bildirimi) ya da “Kaynak yok” (bizim kaynaksız kaydımız) rozetiyle çıkar, Kanıt Kartı'ndaki “kaynaklı veri noktası” sayısına eklenmez ve uyumluluk rozeti üretemez — KVKK / ISO 27001 / SOC 2 / PCI DSS rozetleri kaynak zorunluluğunu aynen koruyor, çünkü orada beyan ile belge arasındaki fark alıcı için bir risk farkıdır.

Kaynak verildiğinde birebir alıntı ve yakalama tarihi zorunludur: alıntısız bir bağlantı, sayfa değiştiğinde neyin iddia edildiğini kanıtlayamaz. Kaynaklı claim'ler ayrıca otomatik olarak canlı sayfaya karşı denetlenir (aşağıda: snippet doğrulayıcı).

"Özellik yok" da bir veridir: bir platformun Türkiye'de veri merkezi sunmadığını veya TL fiyat yayınlamadığını da aynı kanıt standardıyla kaydederiz. Boş hücre ise "özellik yok" demek değildir — yalnızca henüz kanıtlı veri girilmediğini gösterir.

2. Güven seviyeleri

Her claim, kanıtın gücüne göre beş seviyeden biriyle etiketlenir. Rozetleri karşılaştırma matrisinde ve profillerde görürsünüz:

3. Tazelik: veriler eskir, biz işaretleriz

Her kriterin taksonomide tanımlı bir tazelik SLA'sı vardır. SLA'sı aşılan veri gizlenmez; "bayat olabilir" rozetiyle işaretlenir. Tarihi gizlemek yerine gösteririz — kararı siz verirsiniz.

4. Taksonomi ve teknoloji künyesi

Karşılaştırmalar 70 kriterlik sürümlenmiş bir taksonomi üzerinde yapılır: AI motoru, telefoni & kanallar, entegrasyon, güvenlik & uyum, operasyon ve ticari olmak üzere 6 kategori. Türkiye'ye özgü kriterler (KVKK, TR veri yerleşimi, Türkçe destek, yöresel aksan…) TR rozetiyle ayrışır. "Yetenek var mı?" sorusundan bağımsız olarak, "hangi motorla?" sorusunu teknoloji künyesi katmanında yanıtlarız: STT/TTS motorları, LLM sağlayıcıları, SBC'ler, OEM anlaşmaları — çünkü farklı ticari isimler çoğu zaman aynı alt yüklenici ürünüdür.

5. Şeffaflık endeksi — panel içi, kamuya açık değil

Şeffaflık endeksi bir ürün sıralaması değildir ve kamuya açık hiçbir yüzeyde görünmez: yalnızca firmanın kendi vendor panelinde, "taksonomiyi ne kadar kanıtla doldurdunuz" sorusunun cevabı olarak durur. Kamuya açık bir sıralama hâline getirmiyoruz, çünkü ölçtüğü şey ürünün iyiliği değil veri açıklığı; alıcı bunu bir kalite sıralaması gibi okurdu. Aynı gerekçe Değer Skoru'nu da kaldırdı (§6).

Firmanın panelinde gösterilen sıra ve endeks şu bileşenlerden gelir; ağırlıklar canlı settings.transparency_leaderboard_weights değeridir:

• Doluluk (%55): yayınlanmış claim / aktif kriter sayısı
• Kanıt oranı (%15): kaynaklı claim / yayınlanmış claim (hedef %100)
• Güven (%20): claim güven katsayılarının ortalaması
• Tazelik (%10): doğrulama yaşının tazelik kovalarına göre skoru

Kullanıcı yıldızı bu endekse karışmaz; endeks de kullanıcı puanına, arama sırasına veya vitrin dizilimine karışmaz. Boşlukları doldurmak için vendor paneli veya admin claim önerisi kullanılır.

6. Neden firmalara 0–100 puan vermiyoruz

9 Ağustos 2026'ya kadar burada Voicendex Değer Skoru adında 0–100'lük bir sayı vardı ve hesaplama formülü bu bölümde açıktı. 9 Ağustos 2026'da kaldırıldı; gerekçesini şeffaflık ilkesi gereği burada açıklıyoruz:

Skorun paydası tüm taksonomiydi; bu yüzden ölçtüğü şey ürünün kalitesi değil, hakkında ne kadar kanıt toplanabildiğiydi. İyi bir ürün, henüz kanıtı derlenmediği için düşük bir sayıyla görünebiliyor; okuyucu ise bu sayıyı bir kalite notu gibi okuyordu. Kanıt toplamayı iş edinmiş bir platformun kendi kanıt eksikliğini firmanın notu gibi göstermesi ilkeyle çelişir. Bu nedenle hem Değer Skoru hem de kategori doluluk yüzdeleri kamu yüzeylerinden kaldırıldı.

Kıyas noktası aradıysanız: G2 ve Capterra da bir veri-doluluk skoru yayınlamaz, ikisi de tek bileşik sayıyla başlamaz — ve Capterra yıldız ortalamasını 5 yorumun altında hiç göstermez. Biz de aynı eşiği kullanıyoruz.

Yerine ne koyduk

Vitrinde ve profillerde sayı değil olgu görürsünüz. Kanıt Kartı üç şey söyler ve hiçbiri bir yargı taşımaz:

• Kaynaklı veri noktası sayısı: kaynak URL'i ve tarihi olan doğrulanmış claim sayısı. Yüzde değil sayı — çünkü bir payda seçmek, ölçeği belirleyen bir yargıdır; ham sayı taşımaz. Az veri "kötü ürün" demek değildir, "henüz az kanıt topladık" demektir. Firmaları bu sayıya göre sıralamıyoruz.
• Son doğrulama tarihi ve tazelik: 90 güne kadar "güncel", bir yıla kadar "yenilenmeli", sonrası "eski". Bu bir kalite ölçüsü değil, verinin yaşıdır (§3).
• Kaynaklı uyum rozetleri (KVKK, TR veri merkezi, ISO, SOC 2…): bunlar skor değil, kanıtın kendisidir — yalnızca güven eşiğini geçen claim veya sertifikadan üretilir.

Kullanıcı skoru (1–5) ayrı bir kulvarda durur ve hiçbir zaman bir yetenek puanına karıştırılmaz (§7): yayınlanmış topluluk yorumlarının ortalamasıdır, en az 5 yorum olmadan gösterilmez. Tek yorumluk bir "5,0"ın otuz yorumluk bir "4,2"nin üstünde görünmesi okuyucuyu yanıltırdı.

Bunun bilinçli bir sonucu var: olumsuz kanıt yayınlamak firmaya hiçbir şey kaybettirmez. Ortada düşürülecek bir puan yok; "hayır" cevabı da kaynaklı bir veri noktasıdır ve kartta "evet" kadar sayılır. Kanıt gizlemenin ödüllendiği bir sistem, kanıta dayalı bir platformun varlık sebebini çürütürdü.

Ağırlıklı hesaplar tamamen bitmedi, ama kamuya bakmıyorlar: firmanın kendi panelindeki doluluk radarı ve şeffaflık endeksi (§5) bu hesaplardan beslenir. Kamu API'si de aynı hizada — v2.0.0'da skor ve doluluk alanları kaldırıldı, /api/v1/products/{slug}/scores artık 410 döner. Değişiklikler yeni sürüm oluşturur; geçmiş hesaplamalar korunur.

7. İki ayrı kulvar: kanıtlı veri ve topluluk yorumu

Platformda iki veri kulvarı vardır ve bunlar asla karıştırılmaz. Kanıtlı veri (yetenek matrisi, fiyat, künye) kaynak URL'i ve alıntıyla gelir. Topluluk yorumları ise gerçek kullanıcı deneyimidir: 1-5 yıldız + artı/eksi. Yorumlar moderasyondan geçer (hakaret, reklam, kanıtsız rakip karalaması yayınlanmaz), yıldız ortalaması hiçbir zaman "yetenek skoru" gibi sunulmaz. Vendor temsilcileri yorumlara adlarıyla resmî yanıt verebilir ama yorum yazamaz ve puanlayamaz — tarafsızlık ilkesi.

Vendor self-service: Voice AI üreticileri profillerini sahiplenebilir. Vendor hesapları admin onayından sonra aktifleşir; aktivasyondan sonra girdikleri veri beklemeden yayınlanır, admin yalnız bildirim alır ve gerekirse yayından kaldırır. Kaynak gösterilen vendor beyanları "Vendor onaylı" güven seviyesiyle çıkar; kaynaksız beyanlar "Firma beyanı" rozetiyle yayınlanır — Kanıt Kartı'ndaki kaynaklı veri sayısına eklenmez ve uyumluluk rozeti üretmez (bkz. §1).

8. API DX rubriği

Lab'daki API DX skoru kamuya açık dokümantasyon üzerinden hesaplanır (metodoloji v1). Altı boyut 0–5 puanlanır; eşit ortalama 0–100'e ölçeklenir. Kaynak URL zorunludur; Kanıt Kartı'na ve başka hiçbir ölçüme karışmaz. Lab'da gör.

9. Hukuki not ve itiraz yolu

Tüm ürün ve şirket adları sahiplerinin tescilli markalarıdır; bu sitede yalnızca ürünleri tanımlamak için kullanılır. Veriler kamuya açık kaynaklardan, alıntı ve bağlantı verilerek derlenir. Hatalı olduğunu düşündüğünüz bir veri için kanıtlı itiraz formunu kullanın — düzeltmeleri geçmişiyle saklarız. Vendor'lar kendi verilerini vendor paneli üzerinden kaynak göstererek de düzeltebilir.